استحكام سلطنت معاويه از تبعيت زياد در سال 35 هجرى ( 656 ) سلطنت معاويه در شام آغاز شده و در سال 40 هجرى ( 661 ) بعد از كناره‌گيرى حسن بن على از خلافت زمام امور را بدست گرفت . در ظرف دو سال پس از اين قضيه تمام كشور اسلامى را تحت اقتدارات خود آورد و فرمانش در همه‌جا نافذ گرديد و آن از وقتى صورت عمل به خود گرفت كه زياد كه از طرف على بن ابيطالب در فارس حكومت داشت با معاويه بناى صلح و آشتى را گذاشت ، وى پس از امانى كه به او داده شد بدمشق حركت نمود . زياد علاوه بر ماليات ايران كه همه را بمركز خلافت تحويل داد يك مليون اشرفى هم با خود برده برسم پيشكش تقديم معاويه نمود . اين كفايت و لياقتى كه از خود بروز داد توجه خليفه را جلب نموده باعث گرديد كه سابقهء قرابتى او را تصديق نمايد . لذا حكومت بصره را برگذار به او كرده و پس از چندى حكومت كوفه را هم به آن ضميمه نمود ، او در كوفه سطوت و قهرى از خود نشان داد كه سازش و دسته‌بندىهائى كه بر عليه بنى اميه در آنجا جريان داشت تماما بر طرف شد . مورخين عرب مينويسند كه حاكمى مقتدرتر از زياد نيامده است . او از دجله تا سيحون و جيحون حكومت داشته و در عدل‌وداد هم همدوش كسرى قرار ميگرفت . ترقى مسلمين از سمت مشرق در عصر خلافت معاويه حاكميت عرب در مشرق كاملا استقرار يافت ، هرات كه در سال 41 هجرى ( 662 ) پرچم خودسرى برافراشت سخت سركوبى شده و نيز كابل را دو سال پس از اين تحت اطاعت درآوردند . غرنه ، بلخ و قندهار را هم لشكريان عرب تحت نظر گرفتند . در سال 54 هجرى ( 674 ) اعراب از سيحون عبور كرده بخارا را به تصرف درآوردند . در سال 56 هجرى ( 676 ) سمرقند به تصرف آنها درآمد . آنها از شمال جيحون در جنوب تا رود سند را متصرف شدند و در تمام اين بلاد اساس حكومت خود را محكم و پايدار ساخته ، بالاخره آنها بجاى اسكندر كبير قرار گرفتند . زياد از كوفه و بصره توسط پسرهاى خود در ايران حكومت مينمود . ايالت خراسان كه آنوقت جزء سلطنت اسلامى بود مشرق آن از سمت لوت تا سرحدات